Mendozak adierazi duenez, lurraldeko “natur eta giza balioetara sarbide garrantzitsua” eskaintzen dute Parketxe Sareko interpretazio gune edo zentroek. “Dagoeneko herritarren begirunea eta arreta pizten duten baliabideak eta ekintzak antolatzen ditu sareak. Gipuzkoanatura bilakatzean, bere egitekoa indartzen ari gara, naturari lotutako heziketan, sentsibilizazioan eta aisian are eta erreferentzialtasun handiagoa izan dezan”, aipatu du. Diputatu nagusiak gaineratu duenez, gainontzeko erakunde eta eragileekin “elkarlanean sakontzen” jarraituko du aurrerantzean ere sareak.

“Natur ingurunean aisia eta heziketa uztartzea, momentu atsegina igarotzen ari garen bitartean, inguruan ditugun natur, historia eta giza balioez jabetzea, oso aberasgarria da pertsona ororentzat. Gainera, natur ingurunean egoteak eta ibiltzeak oreka ematen digu; herritar eta bisitarien ongizatean ere eragin positiboa du, zalantzarik gabe”, azaldu du Mendozak. Gipuzkoanaturak, zehaztu duenez, ikuspegi horretatik ere “eragin nabarmena” egingo dio Gipuzkoari.

2009ko abenduan Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Aiako, Ataungo, Oiartzungo eta Oñatiko udalen, eta Gipuzkoa eta Donostiako Kutxaren ekimenez sortu zenetik, Parketxeen Sarearen bitartez, fundazioak ingurumen-heziketa, natura ingurunearen ezagutza eta ingurumenarekiko errespetuzko balioak sustatu ditu herritarren artean, oro har, nahiz gipuzkoarren artean bereziki.

Ibilbide horretan, Gipuzkoako Parketxe Sareak urtean 50.000 bisitari inguru jasotzen ditu eta, 2009an sortu zenetik, 600.000 pertsona baino gehiago artatu ditu. Datu horiek agerian uzten dute sareak Gipuzkoako herritarren eta bisitarien artean duen eragina eta erreferentzialtasuna.

Horretarako, heziketa, aisia eta turismo jarduerak antolatzen eta gauzatzen ditu, natura parkeetan, naturgune babestuetan zein landa eremuan diharduten eta dabiltzan eragileekin elkarlanean. Gipuzkoako Parketxe Sareak, orain Gipuzkoanaturak, sei parketxe edo interpretazio zentro kudeatzen ditu gaur egun: Arditurri (Oiartzun), Iturraran (Aia), Barandiaran Museoa eta Lizarrusti (Ataun), Anduetza (Zegama) eta Arantzazu (Oñati). Lizarrustiko eta Arantzazuko aterpetxeen nahiz Agoregiko burdinolaren arreta zerbitzuaren ardura ere, berea du.

Etapa berri hau hastearekin batera, baina, Gipuzkoanaturaren lankidetza-egiturari kide berri bat gehitu zaio: Zumaiako Udala. Atxikimendu horrek Fundazioak lurraldeko natura eta geologia ondarea kontserbatzeko, zabaltzeko eta balioesteko modu koordinatuan lan egiten duten erakundeen sarea zabaltzen jarraitzeko duen bokazioa indartzen du. Horri esker, urtea amaitu aurretik Gipuzkoanatura arduratuko da Zumaiako Flyschenea interpretazio zentroaren kudeaketaz, flyscharen eta Euskal Kostaldeko UNESCOren Munduko Geoparkearen ondare geologikoa eta naturala zabaltzeko.

Estatutuen aldaketa: lankidetza hauspotuz

Gipuzkoan natura heziketara bideratutako zentro, azpiegitura eta erakunde ugari daude. Baliabide horiek, publikoak — Eusko Jaurlaritzaren, Aldundiaren edo udalen mendekoak — zein pribatuak, udalerri handietan eta txikietan daudenak, naturara bideratutako ekimenen ekosistema zabala osatzen dute.

Testuinguru horretan, elkarlana da jarduera oro indartzeko biderik eraginkorrena. Ingurumen-hezkuntzan, sentsibilizazioan, aisialdian eta turismoan eskaintza osagarri eta koordinatua izateak onurak dakarzkie inplikatutako eragile guztiei: baliabideak partekatzeko aukera ematen du, jardueren ikusgarritasuna eta irismena handitzeko, eta erakundeen artean elkar ikasteko eta aberasteko aukerak sortzen ditu.

Bide horretan, Gipuzkoanaturak erakundea indartu eta sendotzearen aldeko apustua egiten du, dagoena aberasteko eta zabaltzeko helburuz. Hori oinarri hartuta egiten du lan, hasierako xede berei eutsiz: ingurumen-heziketa, natura ingurunearen ezagutza eta ingurumenarekiko errespetuzko balioak sustatzea eta, aldi berean, udalekiko eta beste erakunde batzuekiko lankidetza areagotzea, parketxe sarea zabaltzeko eta baliabideak optimizatzeko. Izan ere, estatutu berriek udal gehiago erakundearen kide izatea errazten dute eta interpretazio zentroen sarea indartzen dute.

“Bada euskal esaera zahar bat honako hau dioena: “bat, ez da batera iristen, bi, bi eta erdi!”, ‘la unión hace la fuerza’ itzul daitekeena. Hori da gure leloa”, azaldu du Luis Mari Zalduak, Gipuzkoanaturako gerenteak. 

Lankidetza-egitura eta egitura operatiboa

Gipuzkoanaturak bi lankidetza mota aurreikusten ditu:

1. Udalekin eta haien zentro edo instalazioekin, elkarrekin lan egiteko, ezagutza partekatzeko eta gizarteari proposamen bateratu bat eskaintzeko. Kolaboratzaile izateko ez da beharrezkoa patronatuko kide izatea.
2. Azpiegitura propiorik ez duten, baina arlo berean lan egiten duten beste erakunde publiko edo pribatu batzuekin. Kasu honetan, ikasleen eta eragileen ezagutza eta prestakuntza trukatzeko proiektuetan oinarritzen da lankidetza.

Arlo operatiboan, estatutu berriekin, hiru atal nabarmentzen dira: jardueren egokitasuna areagotzea, komunikazio lanei bultzada ematea eta baliabideak optimizatzea.

Komunikazioari dagokionez, esaterako, Gipuzkoanaturak webgune berria jarri du martxan dagoeneko, Fundazioari, haren helburuei, sarea osatzen duten zentroei, programatutako jarduerei eta herritarrei zuzendutako baliabide eta zerbitzuei buruzko informazio guztiarekin.

Urrats horien bitartez, eraginkortasuna hauspotuko du Gipuzkoanaturak: izan eragile txikiak zein handiak, izan herri nagusietakoak edo txikietakoak, izan lehen sektorekoak edo hirugarrenekoak, norberaren jarduna eta eskaintza hobetzeko, aberasteko eta ikusgarriago bihurtzeko bidea zabalduko die erakundeko kide nahiz egitasmoaren parte-hartzaile guztiei.

Estatutuen aldaketarekin, beraz, 2009an fundazioa sortu zeneko helburu eta xedeei eutsiz, Gipuzkoanatura probintziako natura heziketa, sentikortze, aisia eta turismoaren arloan erreferente nagusia izan dadin lortu nahi da, hau da, arlo horietan lanean ari diren ahalik eta erakunde, azpiegitura eta egitasmo gehienen zutoina izatea, bai printzipioetan, bai jardueren antolaketan, garapenean eta komunikazio arloan.